NEWSFEED RTL Z:

NEWS:

    Soms leert de geschiedenis toch een les(je)

    • 12/21/2018

    Soms leert de geschiedenis toch een les(je)

    Lesje 0.0.jpg

    De meeste zullen het verhaal wel kennen. De markt gaat corrigeren wanneer uw taxichauffeur beleggingsadviezen gaat geven. Het is onduidelijk of taxichauffeurs vandaag de dag weer beleggingstips geven, maar steeds meer professionele partijen maken zich steeds meer zorgen. Dat is niet ten onrechte. Er is tien jaar verstreken sinds de financiële crisis meedogenloos toesloeg. Sindsdien zijn markten naar ongekende hoogte gestegen mede dankzij het gulle beleid van centrale banken.

    Die mooie dagen lijken voorgoed achter ons te liggen. Verruiming heeft plaatsgemaakt voor verkrapping met alle gevolgen van dien voor de economische groei. Dat stemt zorgelijk en die zorgen zijn nog groter geworden door het steeds verder afvlakken van wat heet de Yield Curve. Deze curve, die de relatieve kosten voor het lenen van geld over een langere periode in kaart brengt, wordt beschouwd als de beste indicator voor het naderen van een economische recessie. Als de curve invers wordt, dan schuilt de recessie om de hoek, de inflatie gaat dalen en centrale banken gaan de rente weer verlagen. Sinds de tweede wereldoorlog was een inverse curve steeds opnieuw de voorbode van een recessie.

    De yield curve is nog wel niet inverse, maar is het misschien toch verstandig de portefeuilles te liquideren?  Of zit er toch nog wat leven in de huidige markt? Misschien leert de geschiedenis de belegger wat de noodlottige voorteken zijn!

     Lesje 0.1.png

    2008: the global financial crisis: tot maart 2009 daalden de beurzen in een jaar tijd maar liefst 36%. De onheilspellende voortekenen waren een hoog niveau van leningen, een hoge persoonlijke schuldenlast, een laks toezicht op banken en een snelle groei van de geldhoeveelheid. Vooral in de VS en het VK waren te veel en te hoge hypotheekverplichtingen aangegaan.

    Als het om waarderingen gaat, dan vielen die toen wel mee. Wereldwijd bedroeg de koers-winstverhouding (K/W) 17X. In veel indices wogen banken echter heel zwaar mee en juist zij hadden aan het einde van 2007 hoge K/W’s.

    2000: de dotcombubbel: vanaf oktober 2000 daalden wereldwijde aandelenkoersen in drie jaar tijd met 53%. Dat was vooral toe te schrijven aan de peilloze neergang van veel techaandelen. De belangrijkste factor toen was de waardering. De S&P 500 piekte op een K/W van 34X, terwijl vooral veel technologiebedrijven van die dagen amper of geen winst maakten.

    1987: Black Monday: deze crash voelde aan als een orkaan. In amper 40 dagen tijd tuimelden koersen met gemiddeld 30%. De snelle val werd verergerd door electronic trading en het feit dat beleggers, die met geleend geld hadden gekocht, nu moesten verkopen. Ook in dat jaar zouden waarderingen beleggers voorzichtig hebben moeten stemmen. Voor de Dow bedroeg de K/W 20X. Dat was beslist niet overdreven. De toen zeer belangrijke Japanse markt had echter een K/W van 70. Veel beleggers leenden geld om aandelen te kopen.

    1973: het einde van Bretton Woods: in 1973 kwam er een einde aan het systeem van vaste wisselkoersen, zoals dat was uitgedokterd aan het einde van de wereldoorlog in Bretton Woods. De VS zagen te veel goud naar Europa stromen en hun importen sterk stijgen. Daar kwam de eerste oliecrisis nog bij en een halsstarrig hoge inflatie. Tussen januari 1973 en december 1974 daalden koersen met 45%. Naar huidige maatstaven was er weinig aan de hand of het moet zijn dat aandelen minder rendement genereerden dan obligaties. Naar huidige opvattingen waren schulden heel erg laag!

    1929: the great crash is nog steeds onderwerp van veel economisch historisch onderzoek. Toen daalde de Dow met 85% in 35 maanden. Alleen al in de eerste drie dagen stuiterde koersen met 35% omlaag. De voorlopige lessen van toen zijn een te hooggewaardeerde Dow met een K/W van 32,6X en te veel bedrijven met een wankelmoedige winstontwikkeling. Te veel mensen leenden geld om te beleggen.

    Lesje 1.1.png

    De belangrijkste les van bovenstaande voorbeelden is dat stierenmarkten niet van ouderdom sterven maar gewoonlijk van te hoge schulden of onvoorziene schokken. Op dit moment speelt schuld minder een rol dan in het verleden. Veel grote bedrijven hoeven zich niet meer tot de nek in de schulden te steken. Vandaag de dag draait alles om de zogeheten intangibles zoals de juiste merkuitstraling en veel minder om hoge investeringen in de uitrusting van fabrieken. Dankzij de aanhoudend lage rente is de consumentenschuld zeer beheersbaar en er zijn geen tekenen dat de consument speculatief gaat lenen. De overheidsschuld van de VS is heel hoog, hoger dan ooit tevoren, maar de schuld is grotendeels in handen van de overheid. Zolang de rente niet te snel stijgt is dat een non-probleem. De kans op grote schokken is op korte termijn veel reëler. Denk aan de ruzie tussen de VS en China, maar ook aan de Brexit en Italië!

    Natuurlijk de yield curve liegt niet. De kans op een recessie is nu groter dan een paar maanden geleden. Daar staat tegenover dat de groei, zeker in de VS, nog steeds behoorlijk is. Een inverse curve is beslist geen goed nieuws, maar het wil niet zeggen dat de recessie morgen al op de deur klopt. Doet een inverse curve zich voor dan duurt het gemiddeld 21 maanden voor de recessie arriveert. U hoeft dus niet in paniek te raken. En wie weet is de obligatiemarkt nu niet meer de betrouwbare indicator die het tot voor kort was. De obligatiemarkt is nu min of meer onderdeel van het beleid van centrale banken.

    Beleggers doen er wel goed aan veel aandacht te besteden aan waarderingen. Hoge waarderingen zijn vaak een voorafschaduwing van naderend onheil. De huidige waarderingen zijn niet hoog. De S&P 500 heeft een K/W van pakweg 16X. Dat wil weer niet zeggen dat sommige aandelen duidelijk overgewaardeerd zijn. Soms is het verstandig om afscheid te nemen van de winnaars in je portefeuille, zeker als ze (zeer) hooggewaardeerd zijn. In tijden van een crash stuiteren multiples en winst per aandeel hand in hand omlaag. Dan blijkt dat overgewaardeerde bedrijven het diepst vallen! De les voor 2019 is misschien dat de belegger maar beter op zoek kan gaan naar aandelen met een gematigde waardering. Als die er niet zijn, dan is het misschien beter de taxi naar het vliegveld te nemen!

     


     

    TWEETS