NEWSFEED RTL Z:

NEWS:

    De economische wortels van het populisme

    • 7/4/2017

    Boven.png

    02-07-2017, Jaargang 4, Editie 25

    De economische wortels van het populisme

    Populisme.jpg

    Er is al veel geschreven over de schijnbaar onstuitbare opmars in veel Westerse landen. De angstige vraag daarbij is of populisme een tijdelijk verschijnsel is of dat de westerse landen zich moet wapenen tegen een langdurige en felle oppositie. De opmars van het autoritaire populisme in Centraal en Oost-Europa is wat dat betreft amper geruststellend.

    Het wereldbeeld van de populist is strijdig met het dominante wereldbeeld in veel landen. Voor de populist bestaat de maatschappij uit ‘het volk’ waartegenover een corrupte elite staat, maar ook buitenstaanders die zich tegen het volk keren. De populist heeft daarom weinig op met de instituties. De gerechtelijke macht, de pers en bijvoorbeeld de bureaucratie zijn er op uit het volk hun wil op te leggen. Ze hebben daarom ook weinig op met de expert, maar ook niet met vrije markten of vrijhandel. Ze zijn nationalistisch en hebben een sterke voorkeur voor traditionele sociale waarden.

    De grote vraag is uiteraard waarom dit soort opvattingen zo populair en krachtig zijn geworden. Sommige zullen opmerken dat dit gedachtegoed nooit is weggeweest. Het is alleen een tijd over het hoofd gezien, maar dit terzijde. Voor de verklaring worden vooral culturele argumenten opgevoerd. Populisme steunt vooral op de inmiddels wereldberoemde oudere en slecht opgeleide blanke man die weinig opheeft met de snelle culturele veranderingen om hem heen en al helemaal niets opheeft met de aanhoudende immigratie van mensen uit andere culturen. Er schuilt veel waars in de culturele verklaring. Nog niet zolang geleden liepen dorpen en kleine steden te hoop tegen de komst van vaak grote asielzoekerscentra.

    Naast de culturele component is er echter ook de economische verklaring. Er valt niet te ontkomen aan de grote financiële crisis en de enorme economische schokken als gevolg daarvan. De (persoonlijke) kosten van de crisis en de nasleep ervan waren enorm. Ze beschadigden het vertrouwen in de politieke en financiële elite en als gevolg daarvan kwam de legitimiteit van die elites ter discussie te staan. Het samengaan van grote culturele veranderingen en de economische neergang van de werkende klassen zorgden voor een groeiende onvrede. De financiële crisis opende de deur voor de populistische golf. 

    Populisme.png

    Die conclusie dringt zich op als een aantal indicatoren voor lange termijn, economische veranderingen en crisis, op een rij gezet worden voor een reeks economisch leidende landen. De lange termijnindicatoren zijn het verlies aan industriële banen, de globalisering van de supply chain, immigratie, ongelijkheid, werkloosheid en deelname aan het arbeidsproces.

    Indicatoren voor de ontwikkelingen na de crisis zijn werkloosheid, fiscale bezuinigingen, reële inkomensontwikkeling en de kredietverlening aan de private sector. Kijkend naar de gevolgen van de lange termijnindicatoren luidt de conclusie dat de zwaarst getroffen landen Italië, Spanje, de VS en het Verenigd Koninkrijk zijn. Landen die het meest getroffen zijn door de ontwikkelingen na de crisis, zijn opnieuw Italië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

    Landen als Canada, Japan en Duitsland hebben het minst geleden onder de crisis. Is het dan verbazingwekkend, dat deze landen ook relatief weinig last hebben van een opkomend populisme. Dat staat in schril contrast met Het verenigd Koninkrijk, De Verenigde Staten, Italië en Spanje, zij het dat de laatste twee redelijk succesvol lijken in het beteugelen ervan.

    Populisme 2.png

    De opmars van het populisme mag geen wonder heten, maar dat maakt het niet minder gevaarlijk. Populisme kan gemakkelijk uitmonden in zeer onverantwoord beleid. In dat opzicht is de linkse populist Hugo Chavez een meer dan ontnuchterend voorbeeld. In het ergste geval kan populisme leiden tot een ondergraven van de democratische instituties en uitmonden in dictatuur.

    De stelling, dat de huidige politieke onrust deels is toe te schrijven aan de financiële crisis houdt het gevaar in van zelfgenoegzaamheid bij beleidsmakers. Als de crisis verder weg in de tijd komt te liggen en het herstel wint aan kracht, dan zal het met de woede en onvrede wel snel minder worden. Dan is ook de kans groot, dat het geloof in de instituties en het functioneren van de democratie vanzelf verbetert. Dit optimisme is niet van enige grond ontbloot, maar er zijn wel twee grote beren op de weg. De eerste is dat de gevolgen van recente politieke dwaasheden nog niet zichtbaar zijn. We weten nog lang niet wat de gevolgen van de Brexit zullen zijn. De verkiezing van Trump kan het einde inluiden van het politiek leiderschap van de VS in de wereld. Wat daar de gevolgen van kunnen zijn, laat zich maar moeilijk raden. Het tweede bezwaar is dat de lange termijnbronnen voor de huidige instabiliteit, zowel cultureel als economisch, nog steeds nadrukkelijk aanwezig zijn. Ongelijkheid neemt alleen nog maar toe, terwijl de werkgelegenheid voor de boze blanke man alleen maar verder afneemt. Een oplossing voor de immigratie is niet in zicht. Het is met andere woorden hoogst onwaarschijnlijk dat de populistische woede en wanhoop snel minder worden.

    Cor Wijtvliet

    Bron:  Martin Wolf, The economic origins of the populist surge. Financial Times, 27 juni 2017

    Het CorWijtvlietJournaal wordt u gratis aangeboden. Als ook u van deze nieuwsbrieven geniet, is een financiële tegemoetkoming bijzonder welkom. Voor het bedrag van 25,00 Euro per jaar wordt u donateur van dit Journaal.

    Uw, overigens geheel vrijwillige, bijdrage kunt u overmaken naar IBANnr. NL14RABO0156073676, ten name van Wijtvliet Research. Bij voorbaat dank!

    Wie donateur wordt mag op een extra nieuwsbrief met beleggingstips van Cor Wijtvliet rekenen!

    En dan nog dit:

     - Hebt u opmerkingen en/of vragen? Mail ze gerust aan: info@corwijtvliet.nl

    - Of via mijn twitteraccount: @wijtvliet. (www.twitter.com/wijtvliet)

    - Voor meer door mij geschreven artikelen bezoekt u mijn website: www.corwijtvliet.nl

    - Of bezoek www.Beurshalte.nl      

    - Ontvangt u het Cor Wijtvliet Journaal niet rechtstreeks? Abonneert u zich dan hier!

    onder.png


     

    TWEETS